PWM elektrik ve elektronikte birçok alanda, farklı amaçlar için kullanılmaktadır. Telekomünikasyon, güç, voltaj düzenleyiciler, ses üreteçleri veya yükselteçler gibi çeşitli uygulama alanları ve farklı uygulamaları bulunmaktadır.
Heralde günümüzde PWM'in en çok duyulduğu yer, güç kaynaklarıdır. SMPS (Switched mode power supply) güç kaynakları, düzenlenecek olan çıkış voltajlarını bu teknikten yararlanarak elde etmektedirler. Bu sayede, yüksek akım ve düşük voltajlı güç elde edinimleri için, transformatörlerden çok daha etkini ve çok daha küçüklerdir. Bilgisayarınızın kasasındaki güç kaynağını düşündüğünüzde, 350Wattlık çıkış gücüne sahip olan bir güç kaynağının nasıl bu kadar küçük ve etkin tasarlandığının cevabı SMPS olmasıdır.
Temelleri
Üretilen kare dalga darbe sinyallerinin genişliklerinin oratalaması, çıkışta üretilecek olan analog değerin elde edilmesini sağlar.
En iyi açıklama sanırım aşağıdaki şekil üzerinden yapılabilir.
PWM tekniği, motor sürücülerinde, voltaj düzenleyicilerde, telekomünikasyonda kodlama ve çözme teknikleri gibi bir çok alanda kullanılmaktadır.
PWM analog devrelerin sayılsal çıkışlarla kontrol edilmesinde kullanılan en güçlü tekniktir. Piyasada bulunan bir çok mikro denetleyici PWM modülü içermektedir. Bu PWM modülü, frekansının ve sinyal oranı programlanarak çalıştırılabilir.. Burada üretilecek olan kare sinyalin kontrolü bir devreye bağlanmış seri bir anahtar ile modelersek.
Bu modelde kullanılan basit anahtar yerine rahatlıkla transistör kullanılabilir. Bu transistörde mikro denetleyici tarafından kontrol edilebilir. Bu sayede mikro denetleyici tarafından kontrol edilen basit bir analog sistem elde edilmiş olur.
Elbette üretilen sinyalin frekansıda göz ardı edilmemelidir. Çok düşük bir frekans ile üretilen darbe sinyalleri ve bunlarla kontrol edilen bir anahtar ile kontrol edilen bir lambada, lambanın yanma ve sönme zamanları hissedilebilecektir. Bu durum size ışığın şiddetinin değişikliğinde öte, titreme şeklinde görünecektir.
Bunu engellemek için anahtarlama frekansı yükseltilmelidir. Genellikle uygulamalarda, 1kHz 200kHz arasındaki frekanslarda çalışılır.
-----------------------------------------
Günümüz anakartları da işlemci soğutma fanlarını bu şekilde kontrol ederler, Analog olarak voltajı değişmeden gerilimi hızla açıp kaparlar ve tabi bunu destekleyen pwn fanlar(4 pin) gerekir. Bu konuda referans tasarım ilk intel işlemcilerle tanınsada çok eskilerden beri elektronikte kullanılıyor.
2 12V Sarı
3 Algılayıcı (takometre) Yeşil
4 Kontrol (PWM) Mavi
Standart renkler ve pin yapısı
1 GND Siyah(şase)2 12V Kırmızı
3 Algılayıcı (takometre) Sarı
4 Kontrol (PWM) Mavi
Böylece kullanıma göre daha sessiz bir kasa elde etmek amaçlanıyor, Bu özellikte bir kaç fan paralel olarak tek noktadan kontrol edilerek fan hızları bilgisayar biosu tarafından yönetilebilmekte. Lakin bu 4 pinli soketten bir adet olan anakartlarda egzos fanıda bu zincire takmak istersek bir Y kabloya gereksinim doğuyor.
Aynı, hatta iki yada fazla fan takıldığında bunların devirlerinden sadece birini görebiliyoruz çünkü y kablomuzda devir kabloları paralel bağlanınca yanlış okuma ile karşı karşıyayız bu nedenle anakarttaki diğer bir fan soketine ilave bir kablo uzatılarak ikinci fan devrini görebiliriz. Bunun için yapılmış örnek bir kablo:
İşin mantığı öğrendik ve böyle bir kabloya ihtiyaç mı var? Öyleyse bizde yapabilirz... :wink:
Kasa içinde uzun kablolardan şikayetçi olmuşuzdur bu kalabalığa ince kablolarla yük olmak istemeyiz ben de bunu göze alarak hali hazırda 4pine takılı olan soketimi yerinden sökmeden içine geçirerek ek uçlar elde edebilecek bir kablo yapayım dedim. :idea: Hurda anakartımdaki jumper uçlarını bu işte değerlendirmek üzere söktüm ancak sökerken gerek kartın kalınlığı ve bu yüzden daha fazla ısıtmak jumperın plastik parçalarından çıkmasına neden olabiliyor... gidip hazırlarını almak varken elektronik parçacılarda bulabilirsiniz
Jumperlardaki ikili gruptan iç taraftaki (kırmızı) 12 volta, en dıştaki (mavi) darbe sinyalimize tekabul edecek.
:!: Uyarı ve notlar :!:
- Anakartlar ilk açıldıklarında fan devirini kalibre ederler bunuda işlemci fanı devirine göre belirler.
- İlave fanlarınız devir aralığı 800-1800rpm arası olurda işlemci fanı 900-2500 arası olursa işlemci fanınız düşük devirde dönerken egzos fanı daha yüksek devire çıkmış olur fan örneğimizi göze alırsak işlemci 2100 devirdeyken egzos 1800+ olabilir bu durumda imdadımıza diyot yada dirençler yetişiyor. 47 ila 80Ω arasında dirençler deneyebilirsiniz bunların wattlık taş direnç olması ısınıpta yanmalarını önlerken diyot olarak 1N4000 serisinde seri birkaç diyot bağlayarak diyot başına 1.2volt düşüş sağlanabilir diyotlarda enerji ısıya dönüşmemektedir.Wattlık direnç bulamaz yada büyük olduklarından kullanmak istemesseniz;
ihitiyaç olunan direnç değerinin iki katına yakın değerde iki direncin paralel bağlanmasıyla ısıya dönüşen enerjiyi azaltılabilirsiniz.
Kendi sistemimden bir örnekle farklı fanların aynı sinyale verdikleri tepki (dirençle dengelenmiştir)
i y i S o r d u m l a r :)
