Uluslararası fizikçiler ekibi, maddeden değil tamamen kuvvetten oluşan gizemli 'glueball' (yapışkan top) parçacığına dair en güçlü deneysel kanıtı elde etti. Keşif, kuantum fiziğinde kütlenin kökenine dair bilinenleri kökten değiştirebilir. Evrenin temel yapı taşlarını ve kuantum mekaniğinin sırlarını çözmeye çalışan fizik dünyasında tarihi bir eşik aşıldı. Çin Bilimler Akademisi Yüksek Enerji Fiziği Enstitüsü (IHEP) çatısı altında yürütülen Pekin Spektrometresi III (BESIII) uluslararası araştırması, yaklaşık 20 yıldır aranan ve teorik olarak varlığı öngörülen "glueball" (yapışkan top) parçacığına ulaşıldığını duyurdu.
Brezilya'da gerçekleştirilen Uluslararası Yüksek Enerji Fiziği Konferansı'nda sunulan veriler, kuark içermeyen ve doğrudan doğanın temel kuvvet taşıyıcılarından oluşan bu parçacığın varlığını kanıtladı.
KUARK TUTKALI GLÜONLAR KENDİ ARALARINDA BİRLEŞTİ
Atom çekirdeğindeki proton ve nötronları oluşturan kuarkları birbirine bağlayan temel kuvvet taşıyıcı parçacıklara "glüon" adı veriliyor. Kuantum renk dinamiği teorisine göre glüonların yalnızca kuarkları bağlamakla kalmayıp kendi aralarında da etkileşime girerek kütlesiz saf bir kuvvet kümesi oluşturabileceği öngörülüyordu.
2011 yılında keşfedilen "X(2370)" kodlu parçacık üzerinde 13 yılı aşkın süredir yürütülen deneysel analizler, bu parçacığın %80 oranında glüon kümesinden, yani "yapışkan toptan" oluştuğunu belgeledi. Araştırmacılar, bu yapının hiçbir kuark çeşnisi barındırmadığını ve saf kuvvet birleşimi karakteri sergilediğini kanıtladı.
KÜTLENİN GERÇEK KÖKENİ YENİDEN TANIMLANIYOR
Pekin Elektron-Pozitron Çarpıştırıcısı'nda gerçekleştirilen milyarlarca parçacık bozunması analizi, fizik dünyasının en büyük bulmacalarından birine de ışık tutuyor. Atomun temelini oluşturan protonların toplam kütlesi, içerdiği kuarkların kütle toplamından katbekat fazla çıkıyordu.
Kütlesiz olan glüonların kendi aralarındaki güçlü etkileşimlerle nasıl kütle ürettiğini açıklayan bu keşif, evrendeki maddelerin ve kütlenin gerçekte nasıl ortaya çıktığına dair teorik altyapıyı doğrulamış oldu.
KUANTUM FİZİĞİNDE YENİ BİR DÖNEM BAŞLIYOR
Monash Üniversitesi ve Sidney Üniversitesi uzmanlarının da bağımsız olarak doğruladığı bulgular, kuantum mekaniğinde parçacıkların aynı anda hem kuvvet hem madde karakteri sergileyebileceğini gösterdi.
Fizikçiler, X(2370) parçacığının detaylı kuantum özelliklerinin ölçülmesine devam edileceğini belirterek, bu tarihi adımın evrenin temel kuvvetlerini anlamada yeni bir çağ başlattığını bildiriyor.
Kaynak :
https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/mod ... di-2528819
